Formalności

Działalność nierejestrowana w 2026 i 2027 roku: limit, zasady i obowiązki

Działalność nierejestrowana to drobna działalność zarobkowa osoby fizycznej, którą prowadzisz bez wpisu do CEIDG i bez składek ZUS, dopóki przychód w kwartale nie przekroczy 225% minimalnego wynagrodzenia. W 2026 roku limit wynosi 10 813,50 zł na kwartał. Od 1 stycznia 2027 roku, przy płacy minimalnej 4950 zł, wzrośnie do 11 137,50 zł na kwartał. Gdy go przekroczysz, masz 7 dni na rejestrację firmy.

Limit przychodu w 2026 i 2027 roku

Do końca 2025 roku limit był miesięczny i wynosił 75% płacy minimalnej. Od 2026 roku liczy się go kwartalnie, co daje więcej swobody przy nierównych miesiącach: jeden mocny miesiąc nie przekreśla od razu całej formy, o ile kwartał zamknie się poniżej progu.

Rok Płaca minimalna Limit Okres rozliczenia
2025 4666 zł 3499,50 zł (75%) miesiąc
2026 4806 zł 10 813,50 zł (225%) kwartał
2027 4950 zł 11 137,50 zł (225%) kwartał

Kwota na 2027 rok to nasze wyliczenie z ustawowej formuły (225% płacy minimalnej) i płacy minimalnej z rozporządzenia Rady Ministrów z 14 września 2026 roku. Urzędowe poradniki podają na razie wartości na 2026 rok.

Jak liczyć przychód do limitu

Do limitu wliczasz przychód należny, czyli kwoty z wystawionych rachunków i faktur, nawet jeśli klient jeszcze nie zapłacił. Odejmujesz zwroty, rabaty (bonifikaty) i skonta. Każdy kwartał kalendarzowy liczysz osobno.

Przykład: w styczniu 2026 roku sprzedajesz za 6000 zł, w lutym za 3000 zł, a w marcu za 2000 zł. Suma za pierwszy kwartał to 11 000 zł, więc limit pękł w marcu. Od dnia przekroczenia Twoja działalność jest już działalnością gospodarczą, a wniosek do CEIDG musisz złożyć w ciągu 7 dni.

Uwaga na dwie różne definicje przychodu. Do limitu liczy się przychód należny, ale w podatku dochodowym przychodem są tylko pieniądze faktycznie otrzymane. Niezapłacona faktura z grudnia może więc zjeść limit w czwartym kwartale, a podatek od niej zapłacisz dopiero za rok, w którym klient przeleje pieniądze.

Kto może prowadzić działalność nierejestrowaną

  • Tylko osoba fizyczna. Wspólnie, w formie spółki cywilnej, się nie da.
  • Osoba, która w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie prowadziła działalności gospodarczej. Okres zawieszenia firmy liczy się jak okres bez działalności.
  • Cudzoziemiec z odpowiednim tytułem pobytowym. Obywatele UE, EOG, Szwajcarii i USA nie mają tu ograniczeń.
  • Osoba od 13 do 18 lat, ale umowy zawiera za zgodą przedstawiciela ustawowego.
  • Osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy, z dodatkowym warunkiem: żeby zachować status, przychód nie może przekroczyć połowy płacy minimalnej miesięcznie, czyli 2403 zł w 2026 roku.

Czego nie wolno robić w tej formie

Nie poprowadzisz w ten sposób działalności, która wymaga koncesji, zezwolenia albo wpisu do rejestru działalności regulowanej. Przykłady z biznes.gov.pl to sprzedaż alkoholu i zbieranie odpadów.

Część branż wpada w obowiązki, które w praktyce przekreślają wygodę tej formy:

  • usługi fryzjerskie i kosmetyczne oraz naprawy pojazdów wymagają kasy fiskalnej od pierwszej sprzedaży osobie prywatnej, bez względu na kwotę,
  • doradztwo, windykacja, sprzedaż części do pojazdów czy wysyłkowa sprzedaż kosmetyków wykluczają zwolnienie z VAT, więc od pierwszej transakcji trzeba się zarejestrować jako podatnik VAT.

Obowiązki: ewidencja, rachunki, PIT, VAT i kasa

Uproszczona ewidencja sprzedaży

To jedyny stały obowiązek „papierkowy”. Zapisujesz sprzedaż z danego dnia, najpóźniej przed pierwszą sprzedażą następnego dnia. Wystarczy zeszyt albo arkusz w komputerze. Ewidencja jest podstawą do pilnowania limitu, a przy kontroli urząd na niej oprze ustalenie przychodu.

Rachunki i faktury

Na żądanie klienta wystawiasz rachunek albo fakturę. Na rachunku wystarczy Twoje imię i nazwisko, data, dane kupującego, nazwa usługi lub towaru i kwota.

Faktura dla firmy to osobna sprawa. Od 1 kwietnia 2026 roku faktury w relacjach między firmami co do zasady wystawia się w Krajowym Systemie e-Faktur (KSeF), a faktura w KSeF musi zawierać NIP wystawcy. Do 31 grudnia 2026 roku można jeszcze wystawiać faktury poza KSeF, jeśli sprzedaż udokumentowana nimi nie przekracza 10 000 zł brutto w miesiącu. Faktury dla osób prywatnych nie są objęte obowiązkiem KSeF. Jeśli sprzedajesz firmom i wystawiasz im faktury, przygotuj się na to, że po wygaśnięciu tego wyjątku będziesz potrzebować NIP (zgłoszenie NIP-7) i dostępu do KSeF.

Podatek dochodowy (PIT)

Nie płacisz miesięcznych zaliczek. Dochód wykazujesz raz w roku w zeznaniu PIT-36, w osobnej pozycji dla działalności nierejestrowanej, w terminie od 15 lutego do 30 kwietnia następnego roku, i do 30 kwietnia płacisz podatek. Dochód to przychód faktycznie otrzymany minus udokumentowane koszty, opodatkowany według skali (12% i 32%) razem z innymi dochodami ze skali, na przykład z etatu. Dlatego zachowuj paragony i faktury za materiały, opłaty platform czy wysyłkę.

ZUS

Przy sprzedaży w tej formie, na przykład rękodzieła, nie płacisz składek na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne. To główna różnica w porównaniu z firmą, która nawet na najniższych ulgach płaci co miesiąc składkę zdrowotną. Inaczej jest, gdy usługę wykonujesz na podstawie umowy zlecenia: wtedy zleceniodawca musi zgłosić Cię do ZUS w ciągu 7 dni (nie dotyczy to studentów do 26. roku życia).

VAT

Działalność nierejestrowana może być działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT. Zwykle korzystasz ze zwolnienia podmiotowego, którego limit od 1 stycznia 2026 roku wynosi 240 000 zł sprzedaży rocznie, więc przy kwartalnym limicie przychodu realnie go nie osiągniesz. Wyjątkiem są czynności wykluczone ze zwolnienia, wymienione wyżej: wtedy przed pierwszą sprzedażą składasz bezpłatne zgłoszenie VAT-R.

Kasa fiskalna

Tu łatwo się pomylić. Przy sprzedaży osobom prywatnym obowiązuje zwolnienie z kasy, gdy sprzedaż w roku rozpoczęcia nie przekroczy 20 000 zł (w proporcji do okresu działalności). Cztery kwartalne limity w 2026 roku to łącznie 43 254 zł, czyli ponad dwa razy więcej. Można więc zgodnie z prawem działać bez firmy i jednocześnie musieć mieć kasę. Po przekroczeniu 20 000 zł kasę trzeba kupić przed upływem dwóch miesięcy od miesiąca, w którym przekroczyłeś limit. Kto musi mieć kasę, musi też mieć NIP. Rozporządzenie, które przewiduje te zwolnienia z limitem 20 000 zł, obowiązuje do 31 grudnia 2027 roku, więc w 2027 roku zasady się nie zmieniają.

Kiedy trzeba zarejestrować firmę

Obowiązkowo w dwóch sytuacjach:

  • Przychód w kwartale przekroczył limit. Działalność staje się gospodarczą od dnia przekroczenia, a na wniosek do CEIDG masz 7 dni.
  • Chcesz robić coś, co wymaga koncesji, zezwolenia lub wpisu do rejestru działalności regulowanej. Wtedy forma nierejestrowana w ogóle nie wchodzi w grę.

Warto też policzyć, czy firma nie opłaci się wcześniej. Jeśli przychody rosną i co kwartał jesteś blisko progu, musisz kupić kasę albo chcesz rozliczać VAT z dużymi klientami, rejestracja daje spokój i pozwala wybrać korzystniejszą formę opodatkowania. Decyzja zależy od tego, ile zarabiasz poza tą działalnością, jakie masz koszty i czy przysługują Ci ulgi w ZUS dla nowych firm. Jak przejść przez rejestrację pod adresem mieszkania, opisujemy w poradniku jak założyć firmę w domu.

Zanim zaczniesz, sprawdź też, pod jaki kod PKD pasuje Twój pomysł, w wyszukiwarce kodów PKD 2025, i zajrzyj do katalogu pomysłów na biznes z domu. Ten tekst opisuje stan prawny na listopad 2026 roku i nie zastępuje porady doradcy podatkowego.

Źródła

  1. Działalność nierejestrowana, Ministerstwo Finansów (podatki.gov.pl) (dostęp: )
  2. Działalność nierejestrowana i inne rodzaje działalności, których nie trzeba rejestrować, Biznes.gov.pl (dostęp: )
  3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 września 2026 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2027 r. (Dz.U. 2026 poz. 1213), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu (dostęp: )
  4. Składki przedsiębiorców w 2026 roku. Analiza Wydziału Planowania Funduszy (luty 2026 r.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dostęp: )
  5. Od kiedy trzeba wystawiać faktury w KSeF, Ministerstwo Finansów (ksef.podatki.gov.pl) (dostęp: )
  6. Zakres obowiązkowego KSeF, Ministerstwo Finansów (ksef.podatki.gov.pl) (dostęp: )
  7. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2024 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U. 2024 poz. 1902), Dziennik Ustaw (eli.gov.pl) (dostęp: )

Pomysły, których to dotyczy